Korteknie Stuhlmacher
Architecten


Openbare bibliotheek in het Predikherenklooster te Mechelen
Public library in the Predikherenklooster in Mechelen


attic north wing, the main library space, photomontage 2016

existing attic

working model attic

working model attic testing rooflights and new dormer windows

site plan

plan ground floor

reading café ground floor, north wing, photomontage 2016

a secret beauty: the poetry room, east wing, attic, photomontage 2016

the children's library, attic west wing, photomontage 2016

the reading library in the former monastery library, photomontage 2016

entrance studying library, first floor, west wing, photomontage 2016

inzending Open Oproep 2213, uitvoering project in samenwerking met Hildundk (www.hildundk.de) 
Locatie: Predikherenklooster, Goswin de Stassartstraat, Mechelen 
Opdrachtgever: Gemeente Mechelen 
Ontwerp: wedstrijd 2011/ 2012, project 2012- 2016 
Uitvoering: start ca 2014 
Fotografie: bestaand gebouw Tommy Gevaert 

 

 

Een eigentijdse bibliotheek in barokke muren

Het barokke Predikherenklooster in Mechelen is gebouwd in de 17e eeuw, werd al in de 18 e eeuw ontwijd, had vervolgens in de 19e een 20ste eeuw voornamelijk een militaire bestemming en staat al sinds 1975 leeg. De indrukwekkende ruïne maakt samen met het nieuwe Holocaustmuseum, de Kaserne Dossin en het nieuwe Tinelpark deel uit van de Tinelsite, een ambitieus ontwikkelingsgebied aan de rand van het centrum. Na verschillende mislukte pogingen om het gebouw her te bestemmen is de stad voornemens om het monumentale pand te restaureren en her te bestemmen als openbare bibliotheek.

 

Ons ontwerp voor de bibliotheek in het Predikherenklooster vertrekt van de specifieke karaktereigenschappen van het bestaande gebouw. Het gebouw heeft een duidelijke structuur die bestaat uit de buitenring, de binnenring (pandgang), het binnenhof, de grote zolder en de kerk. Deze structuur is volledig bewaard gebleven en nog overal in het gebouw voelbaar. 

Voor de door ons voorgestelde programmatische indeling is de bouwkundige structuur en het bijbehorende karakter van de ruimten leidend. Zowel de ruimtelijke en programmatische indeling van de nieuwe bibliotheek als ook de opzet van de technieken, de manier van restaureren, renoveren en isoleren en de interventies in de draagconstructie zijn op de aanwezige structuur afgestemd 

 

Het programma van eisen verdeelt de nieuwe bibliotheek in drie zones, de zone 'nabij' met levendige ruimten voor multifunctioneel gebruik;  de zone 'diep' voor mensen die een rustige werkplek zoeken en geconcentreerd willen lezen en studeren; en de zone 'midden', de algemene bibliotheek voor volwassenen en kinderen. 

 

zone 'nabij' als verbinding tussen stad en bibliotheek

De ruimten op het gelijkvloers worden ingericht als zone ‘nabij’ met inkomhal, (kranten-)café, en cyberzone. Het binnenhof dient als terras en polyvalente ‘buitenkamer’. Met de verschillende ingangen en openbare functies op het gelijkvloers opent zich het gebouw naar de stad. 

 

De kerk blijft leeg en krijgt de functie van ‘agora’ en wordt met minimale middelen geschikt gemaakt voor multifunctioneel gebruik zoals markten, tentoonstellingen en voorstellingen. 

 

zone 'diep' op de eerste verdieping

De ruimten van de voormalige kloosterbibliotheek bevinden zich op de verdieping in de pandgang. Deze ruimten zijn met hun mooie gewelven, de fraaie verhoudingen en het zachte licht ook nu nog ideaal geschikt voor het gebruik als klassieke studiebibliotheek. De ruimten in de buitenring eromheen dienen als kantoorruimten en leslokalen en zijn multifunctioneel bruikbaar en inwisselbaar.

 

zone 'midden' op zolder

De indrukwekkende zolderruimte is in tegenstelling tot de overige ruimten van het klooster vrij van kerkelijke betekenis en verleden. Met haar monumentale houten constructie is het een ruimte vol verhalen en associaties. Hier wordt de kinder- en volwassenenbibliotheek ingericht. Voor extra daglicht en een beter uitzicht over de stad voegen we verschillende dakkapellen en dakramen toe. De tweelaagse ‘boekenkast’ met gaanderij en bijzondere leesplekjes ('studioli') die we in de zolderruimte in gaan bouwen heeft voldoende capaciteit voor de volledige collectie van de bibliotheek. Door de compacte opstelling van de stellingkasten kan de rest van de zolderruimte grotendeels laag worden gemeubileerd, blijft de gehele bibliotheek overzichtelijk en de prachtige zolderruimte voor iedereen ervaarbaar.

 

Restauratie en bouwkundige interventies.

Het bijzondere karakter van klooster en kerk als bijzondere ruïne wordt volledig gerespecteerd. Alle restauratieve en bouwkundige ingrepen zijn gericht op het behoud van historisch materiaal en het leesbaar houden en maken van de verschillende historische tijdslagen, met respect voor waardevolle bestaande fragmenten, voor de ruimtelijkheid, de sfeer en de huidige conditie. Hieruit volgt de ruimtelijke, installatietechnische en programmatische zonering van het gebouw.

 

Een bibliotheek voor de toekomst

De nieuwe bibliotheek van Mechelen ontleent haar charme aan de tijdloze kracht van het voormalige klooster. In de sfeervolle ruimten van zone 'diep' willen we ook in de toekomst het karakter van een ouderwetse boekenbibliotheek bewaren. Het gebruik van de overige ruimten en daarmee de manier hoe er wordt omgegaan met boeken en andere media kunnen zich mét de tijd mee ontwikkelen. Hun ruimtelijke en functionele kwaliteiten zijn onafhankelijk van de aanwezigheid van fysieke boeken. De nieuwe bibliotheek van Mechelen heeft alles in zich om een bijzondere openbare woon- en studeerkamer te worden, een culturele oase, een plek voor informatie, ontspanning en ontmoeting voor iedereen. Hier ontstaat, zoals de burgermeester het noemt, een 'literair wellnesscentrum'.

Competition Entry Call 2213, collaboration project with Hildundk (www.hildundk.de) 
Site: Predikherenklooster, Goswin de Stassartstraat, Mechelen 
Client: Municipality of Mechelen 
Design: competition 2011/2012; project 2012- 2016 
Realisation: from 2014 
Photography: existing situation Tommy Gevaert 

The Baroque Predikherenklooster ('Preachers Monastery') in Mechelen was built in the 17th century and was desecrated in the 18th century. In the 19th and 20th century it was mainly used for military purposes and has been empty since 1975. Together with the neighbouring buildings, the new Holocaust Museum, the Kaserne Dossin and the new Tinelpark, the Predikherenklooster is part of an ambitious development on the edge of the city center; the Tinelsite. After several failed attempts to reuse the ruins of the monastery the city now intends to restore the monumental historical building and transform it to a public library.

 

Our design for the library in the Predikherenklooster has been developed with the uttermost respect for the specific characteristics of the existing building. The programming, the spatial design, the design of the installations, the stability and our concept for the restoration are meant to reinforce those characteristics.

 

The building has a clear structure which consists of the outer ring, the inner ring (the cloister), the courtyard, the attic and the church. The structure is entirely preserved and can be felt everywhere in the building. For our programmatic setup, this architectural structure and the existing character of the spaces has been the leading insparation.

 

The given brief divides the new library into three zones, the zone 'near' for multipurpose use; the zone 'deep' for people who seek a quiet environment for reading and studying; and the zone of the 'center', the general library for adults and children.

 

Zone 'near' as the mediator between city and library: 

The rooms on the ground floor area is zone 'near' with the entrance hall, (newspaper) cafe and cyber zone. The courtyard serves as a terrace and a multipurpose 'outdoor room'. With its various entrances, openings and public functions the ground floor opens the building to the city.

 

The church remains empty and will serve as the 'agora'. With minimal means we'll make the space suitable for multipurpose use such as markets, exhibitions and performances.

 

Zone 'deep' on the first floor:

The premises of the former monastery library are located on the first floor in the inner ring. These rooms with their beautiful arches, their dignified proportions and the soft light are ideally suited for the use of a classic study library. The space around it in the outer ring serve as office spaces and classrooms which are both multifunctional and interchangeable.

 

Zone 'center' in the attic:

In contrast to the other rooms of the monastery, the impressive attic is free of religious meaning and history. With its monumental wooden structure the attic is a room full of stories and associations. Here we locate the general library for children and adults. For additional daylight and better views of the city, we added several dormer windows and skylights. Additionally we placed a compact, two-storey 'bookshelf' with a gallery and special places to read (studioli) in the existing structure. These bookshelves have sufficient capacity for the entire collection of the library. Due to the compact arrangement of the shelves, the furnishing of the rest of the attic space can remain low and spacious. 

 

Restoration and architectural interventions:

The charm of both convent and church as a special ruin is fully respected. All restorative and architectural interventions aim at the preservation of historical material and keep the different historical time layers readable. We pay respect to the existing valuable fragments, the spaciousness, the atmosphere and its present condition.

 

A library for the future:

The new library of Mechelen owes its charm to the timeless power of the former convent. In the elegant rooms of the former monastic library we want to preserve the character of an old library lined with books, even in the future. The use and the relationship with books and other sources of information of all other areas might develop and change in the future. Their spatial and functional qualities do not depend on the presence of physical books. The new library of Mechelen has the potential to become a contemporary public livingroom and study space for everyone, a cultural oasis, a place for information, entertainment and meeting. In the coming years we'll build, as the mayor calls it, 'a literary wellness centre'.